مددکاری اجتماعی Social Workمقالات تخصصی

كودكان را به مطالعه تشويق كنيم

خوشبختانه امروز در كشور ما كتاب براي كودكان ونوجوانان به صورت يك نيازشناخته شده درآمده است .والدين ومعلمان بايد به اين نكته مهم توجه داشته باشند كه تنها از راه مدرسه وكتاب هاي درسي نمي توان كودكان ونوجوانان را براي موفقيت درحل مشكلات گوناگون وپيچيده زندگي آماده ساخت چراكه كتاب ها همواره مطالبي درباره زندگي اند نه خود زندگي .

ازطرف ديگركودكان ونوجوانان به مطالعه كتاب هاي غيردرسي بيش ازكتاب هاي درسي علاقه نشان مي دهند وهمين علاقه موجب استقبال شديد ايشان ازكتاب هاي آزاد مي شود اين نوع كتاب هاست كه كودكان را در حل مسائل ومشكلات شخصي در جهات مختلف كمك مي كند . اطلاعات آن ها را درباره محيط هاي گوناگون افزايش مي دهد وساعات فراغت وبيكاري آنان را سود بخش تروپربارترمي سازد.كودكان ونوجوانان با خواندن كتابها ونشريات سازگاري عاطفي واجتماعي خودرا رشد وگسترش مي دهند .

ادبيات كودك موظف است آهسته آهسته وطي زمان واقعيت هايي چون تولد مرگ غم شادي رنج عشق ونفرت را با تمام ابعادش به كودكان بيامموزد ودراين شناساندن هرگز ازحد تعادل دورنشود.

اهداف مطالعه كتاب هاي غيردرسي

يكي ازهدف هاي مطالعه ي كتاب هاي غيردرسي ياددادن درست انديشي است . اما نبايد فراموش كرد كه قالب وشيو هاي ارائه آن به كودكان نيز بايد مانند آثار ادبي بزرگسالان ازتمام زيبايي هاي معنوني واصالت هنري برخوردارباشدومفاهيم اين نوع كتاب ها بايد اززندگي ومسائل واقعي آن سرچشمه بگيرد.

باتعريفي كه ازكتاب هاي غيردرسي وهدف هاي آن ارائه كرديم ازنظر كيفي محتواي اين كتاب ها نبايد چيزي ازادبيات بزرگسالان كم داشته باشد بلكه ازآن جا كه براي كودك كم تجربه نوشته مي شود بايد عالي تروسازنده ترباشد آنچه ادبيات كودكان را ازبزرگسالان متمايزمي كند به قول گروهي ازصاحب نظران تفاوتي است كه بين نيازها وامكانات كودكان وبزرگسالان وجود دارد. بايد به كودكان آزادي عمل را يادبدهيم . كودك بايد خلاق فكر كند وآزادعمل كند. ترتيب دادن بحث آزاد وگفت وگوي دوطرفه باعث اعتماد به نفس كودكان ونوجوانان خواهد شد . ايجاد زمينه براي فعاليت هاي گروهي وگردش هاي مختلف مي تواند دراين زمينه ما را ياري دهد .

كودكي كه كتاب يا مجله وروزنامه اي را به دست گرفته ورق مي زند وبه تصويرهاي آن نگاه مي كند . باعث شادي پدرومادر ومعلم خود خواهد شد .

گاهي نيز دربعضي ازتصويرهاي آن چنان دقيق مي شود كه گويي دانشمند بزرگي است . وقتي كودك به تدريج خواندن را ياد مي گيرد . دنياي تازه اي به رويش بازمي شود وفاصله هاي زماني ومكاني بسيار دور.برايش نزديك خواهدشد . تلقي او ازگذشته برايش متفاوت مي شود ومعلومات تازه اي به دست مي آورد .

ايفاي نقش الگويي مثبت براي هرفرد اعم ازمادر پدرومعلم درامر پرارزش آموزش وپرو رش وقتي ممكن خواهد شد كه مراحل رشد كودك را آن چنان كه هست بشناسد . در همين خصوص بايدتوجه داشت كه مطالعه رشد وتكامل كودك با شناختن وپذيرش وحدت وفرديت كودك آغاز مي شود . يعني هركودك خودفردي منحصر به خويشتن است وبايد او را به صورت فردي مستقل شناخت وپذيرفت . كودكان كوچك شده ي بزرگسالان نيستند بلكه افرادي اند كه احتياجات اميال واستعدادهاي معين وخاص دارند .

معلم وكتاب هاي غيردرسي

معلم كلاس هاي ابتدايي بايد كتاب هايي را انتخاب كنند كه درباره ي محيط مستقيم وزندگي روزانه ي كودك باشد . به سخن ديگر هرفرد به ويژه در دوران كودكي احتياج دارد كه خودش را بشناسد ونوعي رضايت دروني ازخود داشته باشد . همچنين بايديادبگيرد كه با همسالان وهم كلاسانش چگونه همراهي وهمكاري كند تا بتواند براي خودش درميان آنها جايگاه مناسب وموقعيتي خوب به دست آورد .

معلم فهميده وآزموده اگر رفتاري نامناسب ازكودك مشاهده كرد به جاي اين كه خود را نارحت وكودك را مضطرب كند در پي كشف ريشه ي آن رفتار خواهد بود تا با روش هاي مناسب به تغييرآن بپردازد.

تجارب نشان داده است كه عمل يادگيري براي رسيدن به هدفي انجام مي گيرد وآن حل يك مشكل است وتا مشكلي نباشد لز وم يادگيري احساس نخواهد شد . براي مثال كودك تا وقتي گرسنه نباشد براي پيدا كردن محل غذا فعاليت نمي كند زيرا مشكلي به نام گرسنگي برايش وجود ندارد .

همان طوري كه كودك راه رفع گرسنگي را ياد مي گيرد خوشبيني وبدبيني را هم مي آموزد كه هركدام از آن ها نتيجه ي يادگيري هاي مختلف در طول زندگي است . تجارب نتيجه بخش وموفقيت آميز سطح يادگيري را بالا مي برد . ازاين رومدرسه خانه وجامعه بايد امكان ها وفرصت هايي براي كودكان فراهم سازند كه تجارب دست اول را به دست آورند .

كودك به وسيله همين تجارب مي تواند اميالي را در خود پي ريزي كند يكي ازبهترين ابزارهايي كه اين نياز را ايجاد كرده به آن پاسخ هاي مناسب مي دهد خواندن وشنيدن قصه ها وشعرهاي زيبايي است كه منطبق با مراحل رشد او باشد .

خصوصيات رشد جسمي ورواني كودكان

الف )دوره قبل ازدبستان :‌اين دوره را سريع ترين مرحله رشد جسمي ورواني كودك يافته اند . كودك دراين سن شديدا كنجكاو است ولي توجه وتمركزش كم است . وبين تخيل وواقعيت در نوسان مي باشد .او كتاب هايي را دوست دارد كه ازمحيط گياهان حيوانات وفضاي آشناي زندگي اش حرف بزند .

ب) سال هاي اول دبستان : دراين سال ها فكر كودك نظم منطقي پيداميكند وطرزتفكر اوكمي به سوي بزرگ ترها نزديك مي شود . اعتماد به نفس اوبيش ترشده وكم ترمتكي به بزرگترها است . كودك دراين سنين كنجكاوي هاوچراها وتقليدوخيالبافي وداستان پردازي درتردداست .لذا خواندن را درمي يابد وتجربه مي كند . ازگرد آوري ا شياء‌لذت مي برد ودوست دارد مجموعه هايي با عكس برگ واشكال بسازد ازاين رو مي توان كتاب هايي دراين زمينه دراختيار او قرارداد.

سن 6سالگي در زندگي كودك ازاهميت ويژه اي برخوردار است دراين سن كودك ازمحيط خانواده جدا شده وارد محيط تازه اي مي شود كه مدرسه نام دارد دراين سن كودك سخت به مراقبت نيازدارد. زيرادرمدرسه هركودك به نسبت خصوصيات فردي وتجربه هاي پيش ازدوره دبستان واكنش نشان مي دهد .

كودك پيوسته دراين انديشه است كه رفتار او مورد تاييد بزرگسالان قرارگيرد او غالبا تحمل انتقاد خرده گيري بزرگسالان را ندارد .

اورهبري بزرگسالان با محبت ومهرباني را صميمانه مي پذيرد.

به استقلال اشتياق فراوان دارد

اوسعي دارد كاري را كه انجام مي دهد بي نقص باشد

رقابت درميان كودكان دردوره دبستان بسيار ديده مي شود .

نقش ادبيات در رشد شخصيت كودكان

كودكان اين غنجه هاي زيباي زندگي دربيش تراوقات با قهرمانان وشخصيت هاي قصه هاي خود همراه مي شوند با خلاقيت هايي كه گاه به جاي قهرمان قصه ها ازخود بروز مي دهند به تقويت مهارت هاي خود در زندگي مي پردازند . كودكان ازطريق كتاب هايي كه مي خوانند با شعرها وقصه هايي كه مي شنوند بينش واطلاعات وسيع تري پيدا ميكنند ودرهمين مسيرهوشيار داراي اعتماد به نفس ومسلط به دنياي اطراف خود خواهند شد .

متاسفانه دركشور ما به رغم وجود گنجينه هاي علم ومعرف داستان ها وافسانه هاي زيبا وآموزنده گروهي ازاوليا ومربيان بيش ترين زمان خود را براي مسائل آموزشي درنظر مي گيرند وبخش عمده اي ازدانش آموزان درخانه ومدرسه اغلب اوقات خود را صرف يادگيري هاي غير فعال به حافظه سپردن مفاهيم درسي وهمچنين اضطراب امتحان ونمره مي كنندوگاه ممكن است ازهدف اصلي تعليم وتربيت كه پرورش انسان هاي خلاق مبتكر وكارآمد است بازبمانيم .

ادبيات كودك را درهمه اوقات زندگي پرورش مي دهد وتقويت مي كند وباعث مسرت خاطر وسعت تخيل وقوت تصور او مي شود ونيز نيروي ابتكار وابداع به او مي بخشد . داستان ها واشعاري كه كودكان مي خوانند ومي شنوند اثر عميقي در فكر وروحيه ي آنان مي گذارد وايشان را براي مواجهه با مسائل رشد ومعاشرت با ديگران آماده مي سازد ونيزدردرك وفهم مشكلات زندگي آنان را ياري مي كند .

ادبيات كودك به ويژه در زمينه هاي زبان آموزي وآموختن كلمات تازه به كودكان نقش قاطع دارد .

هدف هاي برنامه ادبيات كودكان در آموزش وپروزش اين گروه سني عبارت است از:

1-كمك به پرورش قدرت بيان وعواطف وافكار كودكان

2-تقويت وپرورش نيروي تخيل در كودكان

3-تحريك قوه ابتكار وابداع در كودكان

4-ايجاد عشق وعلاقه به مطالعه كتاب هاي سودمند در آن ها

5-رشد اعتماد به نفس در كودكان وعلاقه مند ساختن آنها به آزادي وعدالت اجتماعي

6-برآورده كردن نيازهاي عاطفي كودكان وآماده ساختن آنان براي دريافت پيام هاي اخلاقي وانساني

گردآورنده: اكرم حيدري كارشناس مشاوره و مددکاری پليس اصفهان

تیم مدیریت داخلی وبسایت

با مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی، جدیدترین مقالات و پژوهش های مددکاری اجتماعی، تاب آوری و کوچینگ را بطور رایگان دریافت نمایید. www.socialwork2015.ir

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا