آموزش مددکاری اجتماعی در چین

بخش پنجم از مجموعه معرفی حرفه مددکاری اجتماعی در کشورهای مختلف جهان

سیر تاریخی توسعه مددکاری اجتماعی در چین

در دهه 1920 آموزش مددکاری اجتماعی در تعداد اندکی از دانشگاه­های چین مانند دانشگاه نانجیینگ گسترش یافته بود. در میانه جنبش­ های سیاسی دهه­ های  50 و 60، جامعه ­شناسی و مددکاری اجتماعی به عنوان رشته­ های دانشگاهی از برنامه درسی دانشگاه­ها حذف شد. هنگامی که دولت درهای سیاست را در سال 1978 باز گذاشت، آموزش جامعه ­شناسی مجدداً از سر گرفته شد و مسیر ورود مددکاری اجتماعی به آموزش عالی فراهم شد. دانشگاه پکن، دانشگاه چین و وزارت امور مدنی در پکن کاوش و بررسی خود را بر آموزش مددکاری اجتماعی متمرکز ساختند. در سال 1988 آموزش رسمی مددکاری اجتماعی در برنامه دانشگاه­ها مورد تأیید قرار گرفت. وزارت امور مدنی در سال 1987 اقدام به راه ­اندازی «مرکز تحقیقات آموزش مددکاری اجتماعی» کرد و انجمن مددکاران اجتماعی چین در سال 1991 تأسیس شد. آموزش مددکاران اجتماعی در انجمن چین در سال 1944 تقویت شد و جایگاهی برای آموزش دهندگان مددکاری اجتماعی فراهم کرد تا با شبکه همتایان خود در کشورها و مناطق دیگر، برگزاری دوره­ های آموزشی کوتاه مدت، کنفرانس­ها و همکاری در حیطه پژوهش­های مختلف مرتبط گردند. آموزش مددکاری اجتماعی زمانی که وزارت آموزش محدودیت­هایی را با حذف برخی از برنامه­ های دانشگاهی در نظر گرفت، یک بار دیگر در معرض خطر واقع شد. اما با پیگیری گروه­های فشار در سال 1998 وزارت آموزش توافق کرد که وضعیت مددکاری اجتماعی در دانشگاه­ها را از حالت «توسعه کنترل شده» به «توسعه آزاد و انعطاف ­پذیر» تغییر دهد. در سال 2006 بیش از 200 مؤسسه در سراسر چین به ارائه آموزش­های مددکاری اجتماعی در سطوح مختلف ­پرداختند و انتظار می­ رود تعداد این مؤسسات همچنان افزایش یابد.

اصلاح مُدل­های ارائه خدمات

وزارت امور مدنی و سایر ارائه دهندگان خدمات اجتماعی همچون فدراسیون زنان چین، اتحادیه­ های کارگری چین، لیگ جوانان کمونیست چین و انجمن معلولین چین، به ارائه خدمات امدادرسانی، خانه سالمندان و رفاه کودکان معلول و مراکز توانبخشی معلولین، خدمات اجتماعی خود را افزایش دادند. ارائه خدمات در سازمان­های دولتی و خصوصی و توسط کارکنان سازمان­ها که هیچ نوع تجربه آموزش در خدمات اجتماعی را نداشتند، ارائه می­ شد و دولت بازوی اجرایی تمام نهادهای دولتی بود و در حفظ شبکه­ های اجتماعی، اجرای سیاست­های دولت مرکزی، آموزش و سایر فعالیت­ها نقش اصلی را بر عهده داشت.

مُدرنیته عامل مهمی در ایجاد اصلاحات بود و ایجاد انقلاب و دگرگونی در مُدل خدمات اجتماعی از وزارت امور مدنی آغاز شد. مفهوم خدمات اجتماعی که با رویکرد اجتماع محور و با هدف تأمین نیازهای رفاهی مردم ایجاد شد، توسط وزارت امور مدنی در سال 1986 ارتقا یافت. اوایل خدمات اجتماعی به صورت همه جانبه ارائه می­ شد و دربردارنده تمام نیازهای زندگی روزمره، اطلاع رسانی و آگاه­سازی، کنترل موالید، مراقبت از سالمندان و معلولان بود. در سال 1993 در یک خط مشی اصلاح شده، خدمات اجتماعی به عنوان «رفاه و خدمات اجتماعی گوناگون برای نیازهای زندگی روزمره در دو بُعد جسمانی و روانی تعریف شد. پروژه ­های آزمایشی مختلف به منظور بهبود کیفیت خدمات مورد آزمایش و بررسی قرار گرفتند به عنوان مثال اجرای پروژه مراکز اجتماعی سالمندان مورد توجه قرار گرفت و هم در نواحی شهری و روستایی، محل­های خاصی برای افراد به منظور برگزاری فعالیت­های اجتماعی مختلف در نظر گرفته شد.

  1. موضوع­ های اساسی در آموزش مددکاری اجتماعی

در روند توسعه، مسائل بسیاری وجود دارد که گاه غفلت از آن مشکلات گسترده ­ای را موجب می­ شود. موضوع اساسی در آموزش مددکاری اجتماعی در چین، در مرحله نخست شامل تأیید مبانی نظری و شیوه­ های اقدام مناسب و مرحله دوم استانداردسازی طرح برنامه درسی، آموزش و یادگیری است. سپس در مرحله سوم به چگونگی انتقال آموزش به محیط کاری و ایجاد انگیزه در مددکاران اجتماعی و ارتقای آنان به سمت حرفه­ ای شدن پرداخته شد. تمامی این مرداحل در فرآیند توسعه مددکاری اجتماعی از اهمیت قابل توجهی برخودار است.

تعریف مددکاری اجتماعی و ارزش­های اساسی در آموزش آن

تقریبا بعد از گذر دو دهه فعالیت مددکاری اجتماعی مفید بودن این حرفه در ایجاد تعادل و هماهنگی در ساختار جامعه، آشکار شد. از منظر وانگ سیبین (2006) دو گروه از مددکاران اجتماعی وجود دارند. گروه نخست در سازمان­های رفاهی اشتغال دارند و به امید پیشرفت شغلی از درجه عمومی به درجه تخصصی هستند. دسته دیگر کسانی هستند که در دانشگاه­ها در حال تحصیل و در جستجوی کار هستند. انجمن مددکاری اجتماعی چین، مددکاری اجتماعی را چنین تعریف کرده است: «حرفه ­ای که از طریق کار فردی، گروهی و جامعه­ ای به افراد کمک می­کند تا به خود یاری رسانند». با این حال هیچ گونه بحث عمیقی در مورد چگونگی کاربرد نظریه­ ها و مُدل­های اقدام مددکاری اجتماعی که می­ تواند در بافت اجتماعی و سیاسی چین و با وجود نابرابری­ های گسترده منطقه­ ای وجود ندارد. ارزش­های اساسی در مددکاری اجتماعی چین مبنی بر : مددجو محوری، احترام به حقوق فردی و تفاوت­ها، برابری و عدالت اجتماعی است.

آموزش و یادگیری مددکاری اجتماعی

یادگیری مبانی نظری در سطوح دانشگاهی نسبت به یادگیری مهارت­های حرفه­ ای از میزان بالاتری از اهمیت قرار دارد. اگر چه انجمن مددکاری اجتماعی نیاز به 400 ساعت کار میدانی را در اساسنامه خود تعیین کرده است اما الزام مشخصی که چگونگی و ماهیت کار میدانی را تعیین کند، وجود ندارد. آموزش عالی به جای تأکید بر کیفیت، تمرکز بر آموزش نظری را جایگزین مهارت­های حرفه ­ای ساخته است و ادغام تئوری و عمل را نادیده گرفته است. از دیدگاه تعدادی از دانشگاه­ها آموزش نظری بدون مهارت حرفه­­ ای رویکرد صحیحی نیست و فقدان نیروهای آموزش دیده با تجربه عملی، محدودیتی جدی در آموزش مهارت­ های حرفه­ ای به دانشجویان است. درک نامناسب از الزامات مددکاری اجتماعی و نیز سازمان­های ارائه دهنده خدمات، آموزش مددکاری اجتماعی را برای آموزش­ دهندگان دشوار ساخته است.

چالش­ها و آینده مددکاری اجتماعی در چین

با وجود نقاط ضعفی که در آموزش مددکاری اجتماعی، کمبود منابع تخصصی، فقدان نیروی ماهر و متخصص، ضعف گسترده سازمان­های مردم نهاد، وجود تعارضات ارزشی میان مددکاران اجتماعی، سازمان­های رفاهی و بورورکراسی دولتی، مددکاری اجتماعی در چین در حال توسعه است، به ویژه با اتخاذ سیاست­های جدید دولتی زمینه­ واگذاری قدرت به مددکاری و گسترش خدمات رفاهی فراهم شده است. آینده مددکاری اجتماعی در چین وابستگی بسیاری به اقدامات دولت در مسیر تخصصی ساختن این حرفه دارد و مفهوم مشارکت و همکاری به معنی خاص آن به فعالیت­های میدانی ورود پیدا کرده است. با حمایت­های گسترده دولت و افزایش مشارکت سازمان­های محلی و مردم نهاد، امید می­ رود رویکردهای مناسب آموزش و اقدام با توجه به بافت اجتماعی چین با سرعت هر چه بیشتر توسعه یابد.

Reference

  • Koon-chui Law, A. Xia Gu, J (2008). Social Work Education in Mainland China

Development and Issues. Asian Social Work and Policy Review 2: 1–12

گردآوری و ترجمه: کبری واعظی؛ عضو کارگروه روابط بین الملل وبسایت مددکاران اجتماعی ایرانیان
کارگروه تخصصی مددکاری اجتماعی

دکمه بازگشت به بالا